Nếp nhăn là khuyết tật thường gặp trong quá trình dập tấm nhôm ô tô, đặc biệt khi gia công các chi tiết có độ cong phức tạp. Vấn đề này liên quan chặt chẽ đến đặc tính vật liệu và các thông số quy trình và có thể tránh được một cách hiệu quả bằng cách kiểm soát chính xác các bước chính.
Độ dẻo của vật liệu và tính dị hướng là những yếu tố cố hữu ảnh hưởng đến độ nhăn. Độ giãn dài của tấm nhôm ô tô thường nằm trong khoảng từ 15% đến 25%. Nếu biến dạng của phần được dập vượt quá giới hạn vật liệu thì có thể xảy ra nếp nhăn cục bộ. Hơn nữa, cấu trúc sợi hình thành trong quá trình cán gây ra tính dị hướng, dẫn đến khả năng chống biến dạng dọc theo hướng cán ít hơn so với hướng vuông góc. Định vị phôi không đúng cách có thể gây nhăn do lực không đều. Do đó, trước khi dập, hướng phôi phải được điều chỉnh theo thớ cán của tấm nhôm ô tô để đảm bảo hướng biến dạng chính thẳng hàng với hướng cán.
Cài đặt lực trống là thông số quan trọng để ngăn ngừa nếp nhăn. Khi dập tấm nhôm ô tô, lực phôi phải phù hợp với độ dày vật liệu và mức độ biến dạng và thường được kiểm soát trong khoảng từ 50 đến 300 kN. Đối với các tấm mỏng có độ dày dưới 1mm, lực giữ phôi quá ít có thể khiến phôi chảy quá nhanh, dẫn đến nếp nhăn gợn sóng. Lực quá lớn có thể làm tăng ma sát và gây nứt. Có thể sử dụng biện pháp kiểm soát lực giữ phôi theo giai đoạn: sử dụng áp suất thấp trong giai đoạn đầu kéo để tạo điều kiện cho dòng vật liệu trôi chảy và tăng dần áp lực ở các giai đoạn giữa để ngăn chặn sự tích tụ vật liệu dư thừa, giảm khả năng bị nhăn một cách hiệu quả.
Khoảng cách chày và khuôn cũng như bán kính phi lê phải khớp chính xác. Đối với việc dập tấm nhôm ô tô, khe hở phải bằng 1,1-1,2 lần độ dày vật liệu. Khoảng cách quá lớn có thể dễ dàng gây ra nếp nhăn trong quá trình biến dạng, trong khi quá ít có thể làm tăng ma sát và gây trầy xước bề mặt. Bán kính góc khuôn phải bằng 8-10 lần độ dày tấm. Quá ít phi lê làm tăng khả năng cản dòng chảy của vật liệu, dẫn đến sự tích tụ và nhăn cục bộ của vật liệu; quá nhiều philê làm giảm hiệu ứng giữ trống. Ví dụ, đối với tấm nhôm ô tô dày 1,2mm, bán kính góc khuôn được khuyến nghị là 10-12mm, với khe hở được kiểm soát trong vòng 1,3-1,4mm.
Thiết kế hình dạng và kích thước trống yêu cầu tối ưu hóa. Các phôi không đúng cách có thể khiến vật liệu dư thừa khó chuyển đi một cách trơn tru trong quá trình dập, dẫn đến nếp nhăn. Phân tích mô phỏng CAE có thể dự đoán xu hướng dòng nguyên liệu và thiết kế phôi thành các hình dạng bậc thang hoặc cong để loại bỏ trước vật liệu dư thừa. Ví dụ, biên dạng cạnh của phôi tấm nhôm cho tấm cửa ô tô cần được điều chỉnh theo độ sâu bản vẽ để đảm bảo dòng nguyên liệu cân bằng trên tất cả các khu vực, giảm thiểu nếp nhăn tại nguồn.
Việc phối hợp kiểm soát tốc độ bôi trơn và dập cũng rất quan trọng. Việc bôi chất bôi trơn dập chuyên dụng (độ nhớt 20-30 cSt) lên bề mặt tấm nhôm có thể làm giảm hệ số ma sát xuống dưới 0,1, làm giảm khả năng cản dòng chảy không đều của vật liệu. Tốc độ dập khuyến nghị là 150-250 mm/s. Tốc độ quá cao có thể dẫn đến phản ứng chậm của vật liệu và nếp nhăn cục bộ. Tốc độ quá cao kéo dài thời gian tiếp xúc và tăng nguy cơ hỏng bôi trơn. Đối với các bộ phận có bề mặt cong phức tạp, có thể sử dụng phương pháp dập tốc độ thay đổi, giảm tốc độ ở những vùng dễ bị nhăn để đảm bảo dòng nguyên liệu đồng đều.
